Słownik Roztoczańskiej gwary

Roztoczański region słynny jest z gwary jaką posługują się jej mieszkańcy. Wiele słów zachowało się i bez problemu usłyszymy je dziś robiąc np. zakupy w wiejskim sklepie. Nie zmienia to jednak faktu, że gwara w jakimś stopniu jest jednak trochę zapomniana. Chcemy zapobiec temu procesowi i dlatego stworzyliśmy ten oto słownik.

cywać
odpoczywać
2012-04-29 04:34:29
Łukasz

cyganić
oszukiwać
2012-04-29 04:35:44

ni
nie
2012-04-29 04:57:54

se
sobie
2012-04-29 05:14:54

kila
kilogramy
2012-04-29 05:15:43

sz cego
z czego
2012-04-29 05:16:07

szosu lub czszosu
szosa - droga asfaltowa
2012-04-29 05:16:44

taksówka
szerokopojęte określenie każdego auta osobowego
2012-04-29 05:17:20

czsza
trzeba
2012-04-29 05:17:47

bida
bieda
2012-04-29 05:18:05

óny
oni
2012-04-29 05:19:34

ladacy
niegrzeczny
2012-04-29 05:19:52

het
daleko
2012-04-29 05:17:27

roztaczać
dzielić - stąd pochodzi nazwa Roztocze (wąskie pola)
2012-04-29 05:18:34

wdziwać
ubierać się
2012-04-29 05:18:59

czub
kaptur
2012-04-29 05:19:27

rychlo
szybko
2012-04-29 05:20:07

w tak roku
w poprzednich latach lub w ubiegłym roku
2012-04-29 05:20:58

Na (mocno zaakcentowane)
weź, bierz
2012-04-29 05:23:20

jicta
jedzcie
2012-04-29 05:24:05

idźta
idźcie
2012-04-29 05:24:28

roić się
wiercić się, nie móc usiedzieć w jednym miejscu
2012-04-30 00:04:54

zaparte
zamknięte
2012-04-30 00:05:54

odziwać
ubierać się
2012-04-30 00:06:18

nazat
z powrotem
2012-05-02 16:36:57
;)

koromysło
jeśli nie wiadomo jak coś nazwać to jest to zapewnie koromysło. To uniwersalne określenie czegoś dziwnego, nieznanego.
2012-05-02 18:07:46

zaparte
zamknięte np. drzwi
2012-05-02 18:47:25

jargotać
wydawać dziwne dzwięki, np. maszyna jargocze
2012-05-02 18:49:22

ino
tylko
2012-05-02 18:50:59

naskwarzyć
stopić tłuszcz, skwarki
2012-05-02 18:52:04

zaprzyć drzwi
zamknąć drzwi
2012-05-03 22:44:13
Wojtek

septocek, knypocek
zegarek
2012-05-03 22:45:10
Wojtek

trawę wylężyć
trawę wygnieść, np. sarny wylężyły trawę
2012-05-03 22:47:04
Wojtek

muszę się ocharużyć
muszę się doprowadzić do porządku, w tym także np. zrobić makijarz
2012-05-03 22:48:26
Wojtek

wylazocha
drabina
2012-05-03 22:48:56
Wojtek

spencyl
(chyba) skafander, kurtka
2012-05-03 22:50:00
Wojtek

kufajka
ciepła kurtka robocza
2012-05-03 23:06:30

musi
chyba. Przykład A Lona to musi już naszczunt (naszcząt) poglupiała.
2012-05-06 17:06:28
Eugeniusz

naszczunt (naszcząt) do jimentu
do reszty, do końca Przykład: ....a taki dyszcz szel kumo, zem naszczunt (do jimentu) przemokla, jakzem szła do Was
2012-05-06 17:11:50
Eugeniusz

cupka Przyklad: Leć, cupka do ciotki Mańki i pożycz trochy chleba, bo nom na wieczrze zabraknie
szybko
2012-05-06 17:15:46
Eugeniusz

dziwka A nasza Mańka, to juz dziwka, juz dziwka, powiedzieli Bolkowo ło swojij wnuczce.
dziewka, panna
2012-05-06 17:18:23
Eugeniusz

pucha Przyklad Ale, Ci sie Wojtuś puchy czerwieniu, może jaki chory jezdeś, albo co?
policzek
2012-05-06 17:20:54
Eugeniusz

jest, ale jezdeś Przykład: A dobrze jezdeś łodziony chociaż? Zimno dzisioj przeraźliwie, żeby Cie nie przewioło
jesteś
2012-05-06 17:25:38
Eugeniusz

łodzioć, łodziwać Przykład: Nie lodziwojj sie tak grubo dzisioj, bo straszno duchota łod rana.
ubrać, ubierać
2012-05-06 17:28:58
Eugeniusz

duchota Przykład: - Ale duchota łu Was w chałupie. Lotwórzta se łokna. - A nie lotwiromy , kumo, bo mucy strasznie (wlasciwie straśnie) lozu do chalupy i parszczu po gorkach.
parno, gorąco
2012-05-06 17:33:12
Eugeniusz

parszczyć Przykład: - Zostawiłeś Jasiu kota w chałupie i naparszczoł lojcu do zupy. - Wcale nie napaeszczol, babko, bom mu dol trochy dzidzioków z mojij kulaszy ji napewno nie chcialo mu sie jeść.
powodować, że coś (głównie potrawa, żywność) nie jest juz czyste, zanieczyszczać w sposób fizyczny lub metaforyczny
2012-05-06 17:42:59
Eugeniusz

dzidzioki. Przykład; Mosz tam tam matka jakie dzidzioki, zeby kasze lokrosić. Nie bede jesc takij posnyj.
skwarki
2012-05-06 17:45:08
Eugeniusz

posny Przykład: - Jakos posno ta zupa dzisioj, matka. - A czem, żem miala lokrosic, jak juz ni mom ani słóniny ani masła, ani łoleju jakiego.
postny, nieokraszony
2012-05-06 17:49:59
Eugeniusz

słónina Przykład: - Pożyczylibyście kumo trochy słóniny, bo ni mom, czem zupy okrosić. - Wicie kumo, ze bym wom pożyczyła, ale na przednówku to ji lu nas posnu jjemy.
slonina
2012-05-06 17:54:31
Eugeniusz

jeść, ale jjidz, jjidzta, jjemy
jeść
2012-05-06 17:55:26
Eugeniusz

przednówek
okres póżnej wiosny, kiedy w komorach brakowało juz zapasów przygotowanych jesienią, a nie było jeszcze ani wczesnych owoców, ani przetworów mlecznych, bo krowy właśnie oczekiwały potomstwa i nie dawały mleka
2012-05-06 17:59:25
Eugeniusz

cywać Przykład ! - Co tak cywiecie dzisioj, Piotrowo? - a bo mi Pieter nie dol spac cału noc, jeno..... Przykład 2 - Poszła byś juz spać, a nie bedziesz tu cywać po łomacku. Jutro nie zdunżysz (zdążysz) ty dłubaniny skuńczyć.
przysypiać (ze zmęczenia) albo zasiedzieć sie w nocy przy jakieśc robocie
2012-05-06 18:08:37
Eugeniusz

po łomacku ( omacku) Przykład: - A słyszałaś kumu, ze Marynka Biołego, to se łoczy całkiem zesula? -A czego? - A siedziała po lomacku, zamiost se swiatło zaświcić
po ciemku
2012-05-06 18:13:13
Eugeniusz

pośnik, od slowa post, posny Przykład: Mamo, a w tem roku po na posnik podziemy do dziadków, czy luny przydu do nas?
wieczerza wigilijna
2012-05-06 18:58:20
Eugeniusz

smażenica Przykład: Zjidz chociaż smażenicy, bo nie bedziesz mioł sily jak pódziesz głodny.
jajecznica
2012-05-06 19:03:00
Eugeniusz

ciokać Przyklad - Jest Jadzia w domu? - Dopiro co jeszcze była, ale już dzieś pociekla.
łazić, biegać po wsi
2012-05-06 19:05:25
Eugeniusz

zdybać Przyklad: - Jile jojek, zes zdybol dzisioj? - Jeno pińć (pięć), może poszły sie niść dzie indzij.
znaleźć
2012-05-06 19:09:33
Eugeniusz

ligać Przykład: Zmęczony jestem, jide juz ligać.
kłaść się (do lożka)
2012-05-06 19:13:46
Eugeniusz

reczka
gryka
2012-05-06 19:17:16
Eugeniusz

recczok
rodzaj regionalnego wypieku Przepis na jego wykonanie znajdziesz w zakladce Roztoczańskie przysmaki
2012-05-06 19:19:51
Eugeniusz

namta, idzta
macie, jedzcie
2012-05-08 10:43:31
Aga

w sieni
w korytarzu
2012-05-09 20:01:58
Emilia

pokrywka
przykrywka do np. garnka
2012-05-10 20:56:09
Krzysiek

zabandulić
zachmurzyć, np:. zabanduliło sie, trza wracać do chałupy
2012-05-22 22:44:53
agapiok

kiń
rzuć, np. kiń to na stół
2012-05-22 22:47:37

barc ( do ciągnienia wozu konnego przyczepia się do niego postronki)
orczyk
2012-05-23 10:26:06
as

brzechać
szczekać
2012-05-23 12:56:07
Grzegorz

kaziunne
czyjeś, czyjaś własność
2012-05-27 14:59:35
Edward

lico
lejce
2012-05-28 15:49:11
Marta

wrywa
biegnie szybko
2012-06-07 21:55:24
Mania

letnik
marynarka
2012-06-07 21:57:36
Mania

zdyboł letnik
znalazł marynarkę
2012-06-07 21:58:41
Mania

przy drodze są kały
koło drogi są bajorka/kałuże.
2012-06-07 22:01:21
Mania

kociuba
narzędzie do wygarniania ognia/żaru z chlebowego pieca
2012-06-07 22:03:40
Mania

zamaić
dodać aromatu, czegoś co ładnie pachnie
2012-06-25 19:01:43
Eliza

ślizgo
ślisko
2012-06-25 19:05:52
Eliza

poszeł z tąd !
idź z tąd!
2012-06-25 19:14:55
Eliza

bidne malińkie
biedne dziecko w sensie: nieszczęśliwe, pokrzywdzone
2012-06-25 19:16:57
Eliza

pleść
mówić, 'gadać' głupoty
2012-06-25 19:18:34
Eliza

paszoł won
idź stąd, wynocha
2012-07-05 20:04:52

naduszać
nacisnąć , przycisnąć
2012-07-26 14:10:36
Ela

dźwirki
małe drzwi
2012-08-14 09:33:39
kasia

ścieknąć
spaść "zloź bo ściekniesz" - zejdź bo spadniesz
2012-08-17 12:31:19
Mariola

werete
sflaczałe, mało jędrne
2012-08-21 14:01:13
Marta M

tęgie
zbite, jędrne
2012-08-21 14:02:12
Marta M

banduja się
zbierają, gromadzą
2012-08-21 14:03:30
Marta M

wuzyk
wózek
2012-08-21 14:04:13
Marta M

kwardy
twardy
2012-08-21 14:04:47
Marta M

wczano paro
przyjdą do kogoś tłumnie, w dużej grupie
2012-08-21 14:06:14
Marta M

nyje
boli tępo
2012-10-19 21:47:09
zo

Zaziunąć
Zauroczyć, rzucić urok.
2012-11-20 17:47:26
TS

Trzymce cała/cały
Trzęsę się cała/cały
2012-11-20 17:49:49
TS

Ciapy
Kapcie
2012-11-20 17:50:57
TS

idź do czorta
wynoś się
2012-12-04 22:43:15
rol

naładować
naprawić (np. urządzenie)
2012-12-07 15:25:40
robert

pendzok
Rower
2012-12-16 12:07:33
Jacek

obacz cy słychać solo
zobacz czy posolone
2013-01-18 17:53:34
R>X

hady
chamy
2013-01-18 17:54:57
R>X

hapaty
pyskaty
2013-01-28 14:23:24
magda k.

je (np. ona je tam)
jest (np. ona jest tam)
2013-02-19 20:59:24
RiP

śpital
szpital
2013-02-20 18:41:35
RiP

lata (np. "Co tak latasz?")
biega (np. "Dlaczego tak biegasz?")
2013-02-20 18:42:33
RiP

szpyrna
rzucę
2013-03-23 20:21:11
Okoń Zbigniew

kidać
rzucać
2013-03-23 20:22:54
Okoń Zbigniew

cyrkulatka/cerkolatka
stołowa piła tarczowa
2013-03-31 13:07:23
Piotrek

septocek
zegarek
2013-04-08 21:53:22

wylizocha
drabina
2013-04-08 21:54:57

ciumek
buziak, całus
2013-05-08 20:13:50
barbar

Majzel
Przecinak
2013-05-14 00:01:21

kłypy
włosy
2013-06-09 20:59:48
Piotr

uzuwaj hodaki
wkładać buty
2013-09-28 16:55:29
b72

kociaki
miękkie buty ocieplane zimowe
2013-10-09 01:46:21
lg

rytczak
inaczej pieróg biłgorajski
2013-11-21 00:40:54
Leszek

jop twoju mać
mój dziadek tak mówił do mnie jak coś narozrabiałem
2013-11-21 00:42:25
Leszek

psiakręć
mój dziadek tak mówił jak mu się coś zepsuło albo nie udało
2013-11-21 00:43:14
Leszek / Łukowa

nu, wio! albo nu smuga!
moja starsza ciocia tak mówiła jak np. mieliśmy gdzieś iść, np. nu, wio do kuścioła bo ju pięć pu piąty, niezdążyta!
2013-11-21 00:47:43
Leszek

ślimarga
to określenie jakiejś lepkiej cieczy albo czegoś lepkiego, np. mój dziadek na zalewę z grzybów mówił: ale ślimarga pewnie łoctu mało dali.
2013-11-21 00:50:02
Leszek

smark albo gile
to inaczej katar
2013-11-21 00:50:27
Leszek

cyrkulatka albo cerkulatka
stołowa pilarka tarczowa, w centralnej Polsce krajzega
2013-11-21 00:53:52
Leszek

potoknąć garki
umyć naczynia
2013-11-21 09:28:52
Leszek / Łukowa

"bez" ( jadu wozy bez wieś )
to znaczy "przez" wieś
2013-11-21 10:04:51
G. Wiatrowski

kaluża
kałuża
2014-01-23 22:18:42
AD

lejbi się, zlejbiło się
coś, np. tkanina, siatka, powinno być napięte, a zwisa luźno, jest wiotkie
2014-01-23 22:21:08
AD

do jimentu
do końca, pewnie pochodzi od słowa amen na końcu modlitwy
2014-01-23 22:24:47
AD

gryczaniak
pieróg biłgorajski
2014-01-23 22:25:53
AD

skoka
szybko
2014-03-09 23:07:10
AD

zzuć
zdjąć buty
2014-04-28 14:55:03
Eugeniusz 2

zwalać, ale żeś się zwalał
pobrudzić, ale się pobrudziłeś
2014-06-15 12:18:02
Ola

facelik
chustka do nosa
2014-06-17 11:08:49
aner

jontrznica lub jątrznica
kaszanka
2014-06-17 11:18:45
aner

niewiastka
synowa
2014-11-17 15:51:29
kk

trachtor
traktor
2014-11-17 15:51:59
kk

łodwieczyrz
popołudnie
2014-11-17 15:52:35
kk

chmora
chmura
2014-11-17 15:53:10
kk

pocirz
pacierz, modlitwa
2014-11-17 15:53:40
kk

lejba
długa spódnica
2014-11-17 15:54:33
kk

zruć
zdejmij np.buty
2014-11-17 15:56:15
kk

tsza
trzeba
2014-11-17 15:57:10
kk

wtryniać się
przeszkadzać
2015-08-04 15:39:11
Piotr Świętojański/Narol

wtryniaj
jedz
2015-08-04 15:41:22
Piotr Świętojański/Narol

rychtować
naprawiać
2015-08-04 15:51:49
Piotr Świętojański/Narol

nasermater
przekleństwo
2015-08-04 15:52:48
Piotr Świętojański/Narol

szpycyfinder
mały sprytny chłopak
2015-08-04 15:53:49
Piotr Świętojański/Narol

szczać
oddać mocz
2015-08-05 08:38:30
Piotr Świętojański/Narol




Rozbuduj słownik o swoją propozycję

Wystarczy uzupełnić poniższy formularz. Naturalnie koniecznie należy podać słowo lub tłumaczoną frazę oraz jej tłumaczenie. Jeśli chcesz możesz również podpisać się imieniem, pseudonimem lub adresem e-mail.

Pola oznaczone * są wymagane.

Proszę przepisać tekst z obrazka powyżej.
Wielkość liter nie jest rozróżniana.